Exbio Βιολογια και Κοινωνια
Οι μητέρες στον ακαδημαϊκό χώρο αναλαμβάνουν σημαντικά περισσότερες ευθύνες που σχετίζονται με τη φροντίδα των παιδιών σε σύγκριση με τους πατέρες.
Το να γίνει κανείς γονιός έχει πολύ πιο αρνητικές επιπτώσεις στην ακαδημαϊκή σταδιοδρομία των γυναικών σε σύγκριση με τους άνδρες, μειώνοντας τις πιθανότητές τους να εξασφαλίσουν θέσεις εργασίας σε πανεπιστήμια και μόνιμη θέση, καθώς και μειώνοντας τον αριθμό των δημοσιεύσεών τους, σύμφωνα με τα ευρήματα μιας εκτενούς ανάλυσης1 που αφορά ακαδημαϊκούς στη Δανία. Ο λόγος, σύμφωνα με τη μελέτη, είναι ότι οι γυναίκες έχουν σχεδόν πέντε φορές περισσότερες ευθύνες φροντίδας των παιδιών σε σύγκριση με τους άνδρες.
Στη Δανία έχουν γίνει πολλά για να ενθαρρυνθούν τόσο οι άνδρες όσο και οι γυναίκες να λαμβάνουν γονική άδεια, και οι αντιλήψεις σχετικά με το ποιος πρέπει να αναλάβει τις ευθύνες φροντίδας αλλάζουν, λέει η Σόφι Κάιρο, οικονομολόγος στο Copenhagen Business School. «Όμως, οι συμπεριφορές αλλάζουν πολύ πιο αργά από τις αντιλήψεις.»
Οι ερευνητές έχουν από καιρό τεκμηριώσει τις επιπτώσεις της γονεϊκότητας στην ακαδημαϊκή σταδιοδρομία, ιδίως για τις γυναίκες. Πολλές μελέτες έχουν αναφέρει ότι οι γυναίκες στον επιστημονικό τομέα αντιμετωπίζουν «κυρώσεις λόγω μητρότητας», όπως χαμηλότερους μισθούς και λιγότερες προαγωγές σε σύγκριση με τους άνδρες.
Η πιο πρόσφατη μελέτη, που δημοσιεύθηκε τον Μάρτιο από το Centre for Economic Performance, ένα ερευνητικό κέντρο με έδρα το London School of Economics and Political Science, χρησιμοποιεί πολλαπλά μεγάλα σύνολα δεδομένων για να διερευνήσει πώς οι άμεσες επιπτώσεις της γονεϊκότητας επηρεάζουν την επαγγελματική πορεία. Οι συγγραφείς της μελέτης αναφέρουν ότι, αν και οι επαγγελματικές πορείες ανδρών και γυναικών είναι παρόμοιες πριν γίνουν γονείς, οι διαδρομές τους αποκλίνουν σημαντικά μετά τη γέννηση του πρώτου τους παιδιού.
Οι επιπτώσεις της γονικής μέριμνας
Βασιζόμενοι σε στοιχεία από διάφορα δανικά μητρώα, η Cairo και οι συνεργάτες της συγκέντρωσαν πληροφορίες από 13.347 γονείς που είχαν εγγραφεί σε διδακτορικό πρόγραμμα σε δανικό πανεπιστήμιο μεταξύ 1996 και 2017 και είχαν αποκτήσει το πρώτο τους παιδί κάποια στιγμή μετά τον πρώτο χρόνο των διδακτορικών τους σπουδών. Οι ερευνητές συνδύασαν αυτά τα δεδομένα με το ιστορικό δημοσιεύσεων που συγκεντρώθηκε από τη βάση δεδομένων αναφορών Scopus της Elsevier, καθώς και με απαντήσεις από μια έρευνα που διεξήχθη σε δανικά πανεπιστήμια το 2017 και κάλυπτε θέματα όπως επαγγελματικές φιλοδοξίες, ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής και φροντίδα των παιδιών.
Οι αναλύσεις της ομάδας αποκάλυψαν ότι, οκτώ χρόνια μετά τη γέννηση του πρώτου τους παιδιού, οι γυναίκες είχαν 29% λιγότερες πιθανότητες να απασχολούνται σε πανεπιστήμιο σε σύγκριση με το ενδεχόμενο να μην είχαν γίνει μητέρες· για τους άνδρες, η πτώση ήταν 14% (βλ. «Επίδραση της γονεϊκότητας στην απασχόληση στα πανεπιστήμια»). Και σε αντίθεση με τους πατέρες, οι μητέρες που αποχώρησαν από τον ακαδημαϊκό χώρο παρουσίασαν μείωση των αποδοχών τους κατά 12% και ήταν λιγότερο πιθανό να απασχολούνται σε ερευνητικά ιδρύματα και εργαστήρια — γεγονός που υποδηλώνει ότι, μετά τη γέννηση των παιδιών τους, πολλές γυναίκες όχι μόνο αποχωρούν από τον ακαδημαϊκό χώρο, αλλά και απομακρύνονται εντελώς από την έρευνα (βλ. «Επίδραση της γονεϊκότητας στην έρευνα»).
Υπήρχαν επίσης διαφορές στην επαγγελματική πορεία των μητέρων και των πατέρων που παρέμειναν στον ακαδημαϊκό χώρο. Οι μητέρες παρουσίασαν σημαντική μείωση στις πιθανότητές τους να αποκτήσουν μόνιμη θέση (μείωση κατά 35% τρία έως τέσσερα χρόνια μετά τη γέννηση και κατά 23% μετά από οκτώ χρόνια) σε σύγκριση με την περίπτωση που δεν είχαν αποκτήσει παιδιά, ενώ οι πατέρες δεν παρουσίασαν καμία αξιοσημείωτη αλλαγή. Και παρόλο που οι άνδρες συνέχισαν να δημοσιεύουν τον ίδιο αριθμό άρθρων μετά την απόκτηση της πατρότητας, οι γυναίκες παρουσίασαν σημαντική πτώση στην ερευνητική τους παραγωγή (οι μητέρες είχαν 31% λιγότερες δημοσιεύσεις από τους πατέρες οκτώ χρόνια μετά τη γέννηση του πρώτου τους παιδιού). Αυτές οι διαφορές μεταξύ μητέρων και πατέρων παρατηρήθηκαν επίσης σε ακαδημαϊκούς που επέλεξαν να αναβάλουν την απόκτηση παιδιών μέχρι να εξασφαλίσουν την πρώτη τους ακαδημαϊκή θέση — αν και σε μικρότερο βαθμό.
Αυτά τα δεδομένα είναι «εξαιρετικά πλούσια» και τα ευρήματα είναι «αρκετά εντυπωσιακά», λέει η Barbara Petrongolo, οικονομολόγος στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, στο Ηνωμένο Βασίλειο. Αν και έχουν αναφερθεί στο παρελθόν παρόμοιες διαφορές μεταξύ των φύλων, η τελευταία μελέτη δείχνει ότι ο αντίκτυπος της απόκτησης παιδιών στην καριέρα των γυναικών είναι μεγάλος, ιδιαίτερα στη Δανία, μια χώρα με σχετικά υψηλά επίπεδα ισότητας των φύλων. (Η Δανία διαθέτει τόσο αμειβόμενη γονική άδεια όσο και επιδοτούμενη φροντίδα παιδιών.)
Το χάσμα στη φροντίδα των παιδιών
Τα τρία τέταρτα των 3.400 ερευνητών που συμμετείχαν στην έρευνα συμφώνησαν με τη δήλωση ότι «οι οικογένειες λειτουργούν συνήθως καλύτερα όταν οι σύντροφοι μοιράζονται εξίσου τη φροντίδα των παιδιών, τις οικιακές εργασίες και τις εργασιακές υποχρεώσεις». Στην πράξη, ωστόσο, οι γυναίκες αναλάμβαναν δυσανάλογο μέρος της φροντίδας των παιδιών, με τις μητέρες να είναι πιο πιθανό να φροντίζουν τα παιδιά τους τη νύχτα και όταν είναι άρρωστα, καθώς και να είναι υπεύθυνες για τις επισκέψεις στον γιατρό και την παραλαβή των παιδιών από τον παιδικό σταθμό (βλ. «Χρόνος που αφιερώνεται στη φροντίδα των παιδιών»).
